Osteoportik Sınıq

Osteoporozda Fəqərə Sınığı

Osteoporotik bel fəqərə sınığı , sümük əriməsi (osteoporoz) səbəbindən bel nahiyəsindəki onurğa sümüklərinin (L1-L5 fəqərələri) çökməsi və ya qırılmasıdır. Bel nahiyəsi bədən çəkisinin böyük hissəsini daşıdığı üçün, sümük sıxlığı azaldıqda bu fəqərələr kompressiya (sıxılma) sınıqlarına qarşı çox həssas olur. Bu sınıqlar travma olmadan, hətta gündəlik adi hərəkətlər (asqırmaq, öskürmək, qəbzlik zamanı güc etmə,əyilib yerdən yüngül əşya qaldırmaq) zamanı belə baş verə bilər

Osteoporozun Klinik Əlamətləri və Simptomları

Osteoporotik sınıqlar bəzən heç bir kəskin ağrı vermədən, gizli şəkildə də inkişaf edə bilər.

• Qəfil Bel Ağrısı: Ayaq üstə durarkən və ya gəzərkən şiddətlənən, arxası üstə uzandıqda isə azalan kəskin ağrı.
• Radikulyar (Yayılan) Ağrı: Çökmüş sümük qonşu onurğa sinirlərini sıxdıqda çanaq, sağrı və ya bud nahiyəsinə yayılan ağrı.
• Boy Qısalması: Bir və ya bir neçə lümbal fəqərənin şaquli hündürlüyünü itirməsi nəticəsində onurğanın tədricən qısalması.
• Duruş (Postura) Dəyişiklikləri: Belin təbii daxili əyriliyinin (lordozun) düzləşməsi, bu da bədən müvazinətinin pozulmasına və dik durmaqda çətinliyə səbəb olur.

Osteoporozda Sınıqların Müalicəsi

1. Konservativ (Qeyri-cərrahi) Müalicə

• Ağrının Azaldılması: Kəskin sümük ağrısını idarə etmək üçün qısamüddətli ağrıkəsicilər, qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar (QSİƏP) və ya kalsitonin iynələri.
• Fəaliyyətin Məhdudlaşdırılması: Qısa müddətli yataq rejimi, ağır qaldırmaqdan, bel nahiyəsini əyməkdən və ya bükməkdən qaçınmaq.
• Spinal Ortez (Korset): Hərəkəti məhdudlaşdırmaq və sınmış sümüyün üzərinə düşən yükü azaltmaq üçün sərt və ya yarı-sərt bel korsetinin taxılması.
• Osteoporoz Əleyhinə Terapiya: Növbəti sınıqların qarşısını almaq üçün Kalsium və Vitamin D3 ilə yanaşı, sümük qoruyucu dərmanların (bifosfonatlar, denosumab) və ya sümük yaradan anabolik agentlərin (teriparatid) qəbuluna başlanılması.

2. Minimal İnvaziv Müdaxilələr

• Vertebroplastika: Sümüyü sabitləşdirmək və ağrını aradan qaldırmaq üçün rentgen (fluoroskopiya) nəzarəti altında, kəsiksiz üsulla sınmış bel fəqərəsinin daxilinə birbaşa tibbi sementin (PMMA) yeridilməsi.
• Kifoplastika: Çökmüş bel fəqərəsinin içinə kiçik bir balon salınaraq şişirdilməsi (bu, fəqərənin ilkin hündürlüyünü qismən bərpa edir) və yaranan boşluğun tibbi sementlə doldurulması. Peşəkar, məşhur neyrocərrah Əliosman Qədimbəyli tərəfindən bu əməliyyatlar uğurla icra olunmaqdadır.Bu əməliyyat 15-35 dəq bir proseduradır, əməliyyaxana şəraitində , steril mühitdə və yerli keyləşmə ilə olunur. Həmin gün xəstə evə buraxılır

Diqqət!!!- Hər bel fəqərəsi sınan xəstə əməliyyat olunmur. Əgər Mrt-nin STİR rejimində ödem varsa ,yəni bu akut (kəskin ) dövr yeni yaranmış sınıqdırsa və kliniki əlamətləri varsa qapalı əməliyyat oluna bilər.

3. Osteoporozda Cərrahi Əməliyyat

Osteoporotik fəqərə sınıqlarında aşağıdaki hallarda açıq əməliyyatlara ehtiyac duyulur

• Artan nevroloji fəsadlar (pəncə sallanmasl, "at quyruğu" sindromu, sidik/nəcis qaçırma) və ya onurğanın kəskin qeyri-sabitliyi olan hallar üçün nəzərdə tutulur.
• Bu əməliyyat onurğa kanalının açılmasını , sinirlərin sıxılmadan azad edilməsini və fəqərələrin arxa hissədən implant ilə sabitlənməsini əhatə edir. Sümük keyfiyyəti zəif olduğu üçün çox vaxt xüsusi sementlə gücləndirilmiş vidalardan istifadə olunur.